اي نگاهت نخي از مخمل و از ابرشم

چند وقت است كه هر شب به تو ميانديشم

بتو آري بتو يعني به همان منظر نور

به همان سبز صميمي به همان باغ بلور

به همان سايه همان تصويري

كه سراغش زغزلهاي خودم مي گيري

به تبسم، به تكلم ، به دل آرايي تو

به خموشي، به سكوت ، به شكيبايي تو

به نفسهاي تو در سايه ي سنگين سكوت

به سخنهاي تو با لهجه ي شيرين  سكوت                              

رعشه اي چند شب است آفت جانم شده است

اول نام كسي ورد زبانم شده است

در من انگار كسي د رپي انكار من است

يكنفر مثل خودم تشنه ي ديدار من است

يكنفر ساده چنان ساده كه از سادگيش

ميشود يك شبه پي برد به دل داد گيش

اي روح سنگين سبكبار شده

بر سر روح من افتاده و آوار شده

در من انگار كسي در پي انكار من است

يكنفر مثل خودم عاشق ديدار من است

يكنفر سبز چنان سبز كه از سر سبزيش

مي توان پل زد از احساس خدا تا دل خويش

شبهي چند شب است آفت جانم شده است

اول نام كسي ورد زبانم شده است

اي بي رنگتر از آينه يك لحظه بايست

آيا اين شبه هر شبه تصوير تو نيست

اگر اين شبه هر شبه تصوير تو نيست

پس چرا رنگ تو با آينه اينقدر يكي است

حتم دارم كه تويي آن شبه آينه پوش

عاشقي جرم نيست به انكارمكوش

آري آن شبه كه هر شب آفت جانم شده است

آن الفبا كه همه ورد زبانم شده است

اينك از پشت دل وآينه پيدا شده است

و تماشاگه اين سيل تماشا شده است

آن الفباي دبستاني دلخواه تويي

عشق من آن شبه شاد و شبانگاه تويي

          گذر عمر...

غنچه خنديد ولی باغ به اين خنده گريست

غنچه آنروز ندانست که اين گريه ز چيست!!!

باغ پر گل شد و هر غنچه به گل شد تبديل

گريه ی باغ فزون تر شد و چون ابر گريست

باغبان آمد و يک يک همه ی گلها را چيد

باغ عريان شد و ديدند که از گل خالی ست

باغ پرسيد چه سودی بری از چيدن گل؟!!

گفت: پژمردگی اش را نتوانم نگريست

من اگر از روی هر شاخه نچينم گل را

چه به گلزار و چه گلدان، دگر عمرش فانی ست

همه محکوم به مرگند، چه انسان، چه گياه

اين چنين است همه کاره جهان تا باقی ست!!!

گريه ی باغ از آن بود که او ميدانست

غنچه گر گل بشود هستی او گردد نيست!!!

رسم تقدير چنين است و چنين خواهد بود

ميرود عمر، ولی خنده به لب بايد زيست!!!

پديده فرار مغزها موضوعي كهنه در جوامع مختلف است و اين موضوع براي نخستين بار در اوايل دهه ۱۹۶۰ ميلادي در جهان مطرح شد و اين واقعيت اجتماعي به عنوان يک آسيب از دهه چهل در ايران آغاز گرديد. فرار مغزها (brain drain) پديده اي است که از گذشته تاکنون به اشكال متفاوتي در کشورهاي مختلف ظهور كرده است. از اين رهگذر معضلات جبران ناپذيري در تمام ابعاد مختلف به يك كشور وارد مي‌شود که آن را سالها به عقب مي راند و جلوي رشد و بالندگي اش را مي گيرد. مهاجرت براي كسب دانش برتر امري منفي نيست اما عدم بازگشت به وطن مسئله اي است كه ذهن اغلب كارشناسان با آن درگير است. كارشناسان و پژوهشگران، عمدتا بر اين باورند كه عوامل متعددي در بسترسازي براي فرار مغزها موثر است که از جمله مي توان به سطح فرهنگ ، تحصيلات ، رضايت والدين ، نبود پيشرفت اجتماعي از نظر مالي و نبود تضمين شغلي و کمبود امکانات رفاهي اشاره کرد، اما نقش دفع كننده هاي اجتماعي، امنيتي، سياسي و معنوي در زمينه فرار مغزها را موثرتر از عوامل مادي و معيشتي قلمداد مي كنند. در واقع اگر امنيت براي سرمايه گذاران فراهم شود، سرمايه ها و مغزها از کشور فرار نمي‌کنند.

مساله فرار مغزها پديده بسيار پيچيده اي است که مساله مهاجرت نخبگان ، فرار مغزها و شکار مغزها را شامل مي شود، به اين معنا كه اين پديده تا كنون در اين سه قالب خودنمايي كرده است. فرار مغزها که در حقيقت از کشورهاي پيراموني به سمت کشورهاي مرکز انجام مي‌شود باعث رکود سرمايه گذاري هاي آموزشي در اين کشورها مي شود. امروزه نيروى انسانى يكى از پيش زمينه هاى توسعه همه جانبه است و نيروى انسانى متخصص و تحصيل كرده به موتور محركه جامعه قلمداد مى شود. بنابراين از دست دادن اين نيروها به مفهوم از دست دادن سرمايه هاى اصلى كشور است. در قرن بيست و يكم تجارت مختص كالاهاى اقتصادى نيست و مغزها را به عنوان يك كالاى استراتژيك و قابل معامله در برمى گيرد.

 در مطالعه پديده مهاجرت مغزها در كشورهاي جهان سوم ،  سرمايه‌ اصلي كشورهاي در حال توسعه كه نيروي انساني متخصص است به بهايي ارزان در اختيار كشورهاي توسعه يافته قرار مي‌گيرد و هر ساله ميلياردها دلار از طريق مهاجرت مغزها از دست مي‌رود. در محاسبات اقتصادي كشورهاي صنعتي، جذب هر فرد تحصيل كرده با مدرك كارشناسي ارشد يا دكتري از كشورهاي جهان سوم يك ميليون دلار سود عايد آنها مي‌كند، بدين ترتيب ملاحظه مي‌شود كه كشورهاي جهان سوم علي‌رغم دارا بودن 80 درصد جمعيت جهان تنها 20 درصد درآمد جهان و 10 درصد توان علمي جهان را در اختيار دارند.

       برابر برآورد سازمان جهانی دفاع از حقوق بشر در حدود ۱۰۰ میلیون کودک در سراسر جهان در خیابان کار و زندگی می کنند. آنها برای زنده ماندن به کارهای گوناگون از جمله : گدایی ، فروشندکی ( سیگار ـ میوه ، گل و روزنامه و .....) بزه کاری و تن فروشی مشغول هستند.             

کودکان خیابانی یک مسئله جهانی است که به همه ما مربوط می شود. برابر برآورد سازمان جهانی دفاع از حقوق بشر در حدود ۱۰۰ میلیون کودک در سراسر جهان در خیابان کار و زندگی می کنند. آنها برای زنده ماندن به کارهای گوناگون از جمله : گدایی ، فروشندکی ( سیگار ـ میوه ، گل و روزنامه و .....) بزه کاری و تن فروشی مشغول هستند. بخشی از آنها با خانواده هایشان ارتباط دارند و بخش دیگر یا از خانه فرار کرده اند و یا اینکه توسط خانواده به دلیل مشکلات مالی رها شده اند. این کودکان در پارکها ، خرابه ها و یا زیر پلها می خوابند. تعداد زیادی از آنها به مواد مخدر معتاد هستند و گاهی از موادی استفاده می کنند که به آنها آسیب های مغزی ماندگار وارد می کند.
برابر کنوانسیون جهانی خقوق کودک تمامی کشورهایی که آن را امضا کرده اند وظیفه دارند سلامت فیزیکی ، روانی ، اخلاقی و اجتماعی کودکان را تضمین کنند. متاسفانه در بیشتر کشورهای توسعه نیافته با وجود پذیرش کنوانسیون حقوق کودک دولتها در عمل از انجام وظیفه خود شانه خالی می کنند. در بیشتر کشورهای توسعه نیافته نزدیک به نیمی از جمیعت را افراد زیر ۱۸ سال تشکیل می دهند و به دلیل رشد اختلاف طبقاتی و رشد ناموزون اجتماعی خانواده های تهیدست به تدریج به کناره شهر ها رانده می شوند.
تامین یک زندگی حداثل برای روستاییان نیز دشوار می گردد و آنها نیز به سوی شهر ها سرازیر می گردند. در کشورهایی که دچار جنگ داخلی هستند و یا دگرگونیهای طبیعی مانند خشکسالی ، سیل و زلزله امکان زندگی را از آهالی محل آسیب دیده سلب کرده است آنها را به سوی شهر ها روانه می کند. از آنجاکه تعداد فرزندان خانواده ها ی تهیدست معمولا زیاد است و خانواده ها توان پاسخ گویی به نیاز های آموزشی و بهداشتی فرزندانشان را ندارند این کودکان برای تامین نیازهای خود و خانواده از حاشیه شهر ها به سوی شهر ها سرازیر می شوند و زندگی نوین خود را در خیابان آغاز می کنند که آغازی است به مانگاری آنها در خیابان.
در طول ۳۰ سال گذشته فاصله طبقاتی بین ثروتمندان و تهیدستان افزایش یافته است ، پول دار ها پول دار تر و تهیدستان تهیدست تر شده اند.
بسیاری از کشور های توسعه نیافته به کشورهای توسعه یافته بدهکار هستند و برای باز پرداخت بدهی خود مجبور هستند هزینه های خود را کاهش دهند و این کاهش هزینه در نخستین گام در زمیته بهداشت و آموزش انجام می کیرد. کاهش هزینه ها بیشتر ار همه به تهیدستان آسیب می رساند و زندگی را برای آنها دشوار می کند.

● چه کسی کودک خیابانی است؟
توضیح دقیق اینکه چه کسی کودک خیابانی است کار ساده ای نیست. بسیاری از آنها دارای خانواده و مسکن هستند. آنها را نیز باید به عنوان کودک خیابانی در نظر گرفت چرا که خیابان را به عنوان محل کار خود برگزیده اند. زمانی که در باره کودک خیابانی گفتگو می کنیم منظور کودکانی است که در خیابان کار می کنند و یا بی خانمان هستند. تعداد کودکان بی خانمان در اقلیت قرار دارند و تعدادشان را بین ۱۵ ـ ۱۰ در سد از مجموع ۱۰۰ ـ ۸۰ میلیون کودکی است که در خیابان زندگی و یا کار می کنند.

دوازده بند محتشم

بند اول

باز اين چه شورش است كه در خلق عالم است

باز اين چه نوحه و چه عزا و چه ماتم است‏

باز اين چه رستخيز عظيم است كز زمين

بى نفح صور خاسته تا عرش اعظم است

اين صبح تيره باز دميد از كجا كزو

كار جهان و خلق جهان جمله در هم است

گويا طلوع مى‏كند از مغرب آفتاب

كاشوب در تمامى ذرات عالم است

گر خوانمش قيامت دنيا بعيد نيست‏

اين رستخيز عام كه نامش محرم است

در بارگاه قدس كه جاى ملال نيست

سرهاى قدسيان همه بر زانوى غم است

جن و ملك بر آدميان نوحه مى‏كنند

گويا عزاى اشرف اولاد آدم است‏

خورشيد آسمان و زمين نور مشرقين

پرورده كنار رسول خدا حسين‏

بند دوم

كشتى شكست خورده طوفان كربلا

در خاك و خون طپيده ميدان كربلا

گر چشم روزگار برو زار مى‏گريست

خون مى‏گذشت از سر ايوان كربلا

نگرفت دست دهر گلابى به غير اشك

ز آن گل كه شد شگفته به بستان كربلا

از آب هم مضايقه كردند كوفيان

خوش داشتند حرمت مهمان كربلا

بودند ديو و دد همه سيراب و ميمكيد

خاتم ز قحط آب، سليمان كربلا

زان تشنگان هنوز بعيوق مى‏رسد

فرياد العطش ز بيابان كربلا

آه از دمى كه لشكر اعدا نكرد شرم

كردند رو به خيمه سلطان كربلا

آن دم فلك بر آتش غيرت سپند شد

كز خوف خصم در حرم افغان بلند شد

چكيده :
اين نوشتار تحت عنوان "آسيب شناسي مشاركت سياسي جوانان" ابتدا با تعريف دو كليدواژه و مفهوم اصلي مشاركت سياسي و جوان ، به تبيين موضوع مورد بررسي و اهميت توجه به آن مي پردازد و در ادامه با تلقي جوان به عنوان يكي از منابع مهم انرژي نظام‌هاي اجتماعي و مرتبط ساختن وي با ساختارهاي اجتماعي، شرايط تحقق و موانع ساختاري مشاركت سياسي جوانان را از زواياي مختلف برمي‌شمارد و در نهايت سعي بر ارائه راهكارهاي اجرايي در اين زمينه خواهد داشت.

مقدمه :

بطوركلي، افراد در نوعي ويژه از با هم بودن (I) به وجود اصيل و انساني خويش نائل آمده و تعالي مي‌يابند و نتيجه چنين ارتباط و با هم بودني اين خواهد بود كه انسان وجود خود را در پرتو شيوه خاصي از نسبت يافتن با ديگران باز مي‌شناسد و رابطة خلاق و كارآمدي با جهان اجتماعي ـ ميان خود و ديگري ـ برقرار مي‌كند و جز از اين طريق نمي‌تواند توانايي‌هاي خود را به عنوان انساني آگاه، آزاد، فعال، مصمم و با ارده عيان سازد و تمامي اين فرآيند نيز در گرو مشاركت است.
جوامع مختلف بشري نيز با تنوع و گستردگي كه ناشي از تحولات اجتماعي، فرهنگي، اقتصادي و تكنولوژيكي است به تغيير در تركيب نيازهاي خود پرداخته و در سير زماني خويش از مراحل پويايي مي گذرند. در همه اجتماعات بشري پيش شرط رسيدن به قانونمندي و مدنيت، بهره بردن از شناخت نيازها و ضرورتهاي اولويت دار در حوزه هاي مختلف ملي مي‌باشد. بدون تشخيص اساسي ترين خواسته هاي ملي تحقق وفاق ملي، ممكن نيست و با فقدان شرايط ، "تحول نگرشي" انگيزه هاي تغيير و توسعه در عرصه هاي ديگر انجام نمي‌گيرد.

...........

سال 1230

مرد: دختره خير نديده من تا نکشمت راحت نمي شم...

زن: آقا حالا يه غلطي کرد ، شما بگذر.نامحرم که خونمون نبوده. حالا اين بنده خدا يه بار بلند خنديده...

مرد: بلند خنديده؟ اين اگه الان جلوشو نگيرم لابد پس فردا مي خواد بره بقالي ماست بخره. نخير نمي شه بايد بکشمش...

-- بالاخره با صحبتهاي زن ، مرد خونه از خر شيطون پياده مي شه و دختر گناهکارشو مي بخشه

سال 1280

مرد: واسه من مي خواي بري درس بخوني؟ مي کشمت تا برات درس عبرت بشه. يه بار که مُردي ديگه جرات نمي کني از اين حرفا بزني. تو غلط می کنی. تقصير من بود که گذاشتم اين ضعيفه بهت قرآن خوندن ياد بده. حالا واسه من میخای درس بخونی؟؟؟

زن: آقا ، آروم باشين. يه وقت قلبتون خداي نکرده مي گيره ها! شکر خورد. ديگه از اين مارک شکر نمي خوره. قول ميده...

مرد( با نعره حمله مي کنه طرف دخترش ): من بايد بکشمت. تا نکشمت آروم نمي شم. خودت بياي خودتو تسليم کني بدونه درد مي کشمت...

- پرويز پيران، جامعه شناس، متولد ۱۳۲۹ همدان.
- اخذ مدرك ليسانس جامعه شناسى از دانشگاه ملى (شهيد بهشتى فعلى)، ۱۳۵۳.
- اخذ مدرك فوق ليسانس جامعه شناسى از دانشگاه ايالتى مورهد آمريكا، ۱۳۵۴.
- اخذ مدرك دكتراى جامعه شناسى از دانشگاه كانزاس آمريكا.
- تدريس در دانشگاه كانزاس آمريكا.
- استاديار دانشگاه علامه طباطبايى از سال ۱۳۵۷ تاكنون.
- مشاور ارشد سازمان ملل متحد از سال ۱۹۹۹ تاكنون.
- عضو هيأت علمى آكادمى سوئيس براى توسعه از سال ۲۰۰۳ تاكنون.
- واضع نظريه هاى: ۱- راهبرد و سياست سرزمينى جامعه ايران، ۲- امتناع جامعه ايران از مشاركت، ۳- مقياس شهرى و مقياس ابنيه منفرد.
- ارائه دهنده طرح هاى: ۱- شهردار مدرسه، ۲- شورايارى، ۳- محله پاك، ۴- سبزخواهان ايران، ۵- شهروندمدارى.
- مدير پروژه كنفرانس جهانى بازسازى بم و طرح توسعه ناحيه محور بم.
- تأليف سه كتاب تخصصى به زبان انگليسى و انتشار آن توسط سازمان ملل متحد، تأليف كتاب فقر در ايران (مشترك)، ترجمه كتاب شهرنشينى در خاورميانه (مشترك)،
تأليف كتاب جنبشهاى اجتماعى (زير چاپ) و تأليف و نشر مقالات متعدد به زبان فارسى و انگليسى در نشريات داخلى و بين المللى.
- عضو هيأت مشاوران علمى فصلنامه «كودكان، جوانان و محيط زيست» دانشگاه كلرادو ايالات متحده آمريكا. و عضو هيأت مشاوران پنج مجله داخلى «رفاه اجتماعى»، «علوم محيطى»، «مديريت شهرى» و «اطلاعات سياسى - اقتصادى».
يوسف ناصرى: يكى از جامعه شناسان برجسته كشور است كه خود را صرفاً در چارچوب تحقيق و تئورى پردازى محدود نمى كند. او علاوه بر اينكه در عرصه تحقيق، تدريس و نظريه پردازى فعاليت مؤثر دارد و نظريه هايى همچون نظريه «راهبرد و سياست سرزمين جامعه ايران» را عرضه كرده ولى در عين حال در عرصه هاى غيرنظرى و يا عملكردى نيز توانمندى هاى خود را بروز داده و چند طرح مانند طرح شهردار مدرسه را ارائه داده و مطابق گزارش يونسكو، اين طرح به عنوان يكى از تجربه هاى موفق آموزش شهروندى شناخته شده است و او كسى نيست جز دكتر پرويز پيران.

در نامه ع ماد الد ين ب اقي به صفار هرندي و رازيني ( وزير ارشاد و رييس ديوان عدالت اداري)آمده است: در جهاني كه توليد كتاب ثانيه‌‏اي شده است و يكي از شاخص‌‏هاي اساسي توسعه يا واپس‌‏ماندگي فرهنگي را نرخ توليد و شمارگان كتاب تشكيل مي‌‏دهد، جامعه ما از سهم بسيار اندكي در توليد جهاني كتاب برخوردار است، يعني در ايران يك صفحه در ثانيه در برابر بيش از چهارصد هزار صفحه در ثانيه توليد كتاب در جهان.
اين نامه مي‌‏افزايد: در سال 2004 فقط آمار كتاب‌‏هاي چاپ اول 200 هزار ناشر در جهان (به جز ايران) 937 هزار و 500 عنوان كتاب (375 هزار عنوان به زبان انگليسي) بوده است. ميانگين تيراژ كتاب‌‏هاي چاپ اول 30 هزار نسخه و ميانگين صفحات هر كتاب 185 صفحه بوده است.
در ادامه اين نامه آمده است: بر اساس داده‌‏هاي فوق نتيجه مي‌‏گيريم كه در سال 2004 با تيراژ 28 ميليارد و 125 ميليون نسخه، معادل پنج تريليون و دويست و سه ميليارد يكصد و بيست و پنج ميليون صفحه يعني در هر ثانيه 164 هزار و 990 صفحه توليد شده است. با توجه به نرخ رشد 15 الي 20 درصدي تيراژ كتاب در هر سال (از سال 2000 تا 2006) اگر 30 درصد رشد را در فاصله 2004 تا 2006 به آن بيفزاييم، به 214 هزار و 486 صفحه در ثانيه بالغ مي‌‏شود. اين رقم فقط متعلق به: اول فقط چاپ اول، دوم فقط دويست هزار ناشر در جهان، سوم منهاي كتاب‌‏هايي است كه از طريق شبكه جهاني اينترنت در اختيار خوانندگان قرار مي‌‏گيرد و چهارم نيز كتاب‌‏هايي كه توسط كتابخانه‌‏هاي بزرگ دنيا تكثير و به خوانندگان ارائه مي‌‏شود. به عبارت ديگر آمار واقعي توليد كتاب در جهان را مي‌‏توان حداقل دو برابر رقم فوق يعني دست‌‏كم بيش از 400 هزار صفحه در ثانيه برآورد كرد.
در ادامه اين نامه آمده است: و اما در ايران در سال 1382 رقم 37 ميليون صفحه در كل زمينه‌‏ها (رقم دقيق‌‏تر 37 ميليون و 273 هزار و 246) و در سال 1383، 35 ميليون صفحه (رقم دقيق‌‏تر 35 ميليون و 19 هزار و 63) سهم توليد كتاب در تمامي رشته‌‏ها بوده است كه عبارت است از تقريباً هر ثانيه يك صفحه (11/1). صرف‌‏نظر از ارزشيابي كيفي اين توليدات، به لحاظ كمي نيز اين رقم تاسف‌‏بار است و به ويژه در يك‌‏سال اخير سير قهقرايي افزون‌‏تري يافته است. با ارايه آمار كاذب كه عمدتاً مربوط به كتاب‌‏هاي درسي و دانشگاهي (كه خريد آن الزامي است) يا كتب فني و علوم محض است، واقعيت تغيير نمي‌‏يابد. شاخص واقعي در شمارگان كتب علوم انساني، اجتماعي و سياسي است كه علم مديريت جامعه هستند.
باقي در ادامه نامه خود به وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي و رييس ديوان عدالت اداري، آورده است: محدوديت شديد اعمال‌‏شده در سال 84 و 85 نسبت به صدور مجوز چاپ كتاب‏، صنعت در حال احتضار نشر و نويسندگي را به سوي اضمحلال و نابودي سوق مي‌‏دهد. ده‌‏ها تن از نويسندگان و ناشران مهم ماه‌‏هاست در توقف و انتظار نشر آثارشان نشسته‌‏اند. اين در حالي است كه فقط در چند كشور توسعه نيافته و غيردموكراتيك در جهان، رسم كسب مجوز پيش از انتشار براي كتاب و روزنامه هنوز پا برجاست و متأسفانه كشور با فرهنگي چون ايران نيز در عداد آنها قرار دارد، حال آن كه امروز حتي در افغانستان، انتشار كتاب و روزنامه مجوز پيش از چاپ نمي‌‏خواهد و تنها پس از چاپ اگر شاكي وجود داشت كه شكايت او برخلاف حق آزادي بيان نبود، به آن رسيدگي مي‌‏شود و در صورت محكوميت نيز غالباً جريمه مالي مقرر مي‌‏شود.

طبق داده هاى يونيسف، 60 درصد از 110 ميليون كودك 6 تا 11 ساله محروم از مدرسه در جهان دختر هستند.

طبق آمار صندوق كودكان سازمان ملل (يونيسف) 65 ميليون دختر در سراسر جهان از آموزش و تحصيل محرومند كه اين موضوع خط فقر مفرط، مرگ در دوران كودكى، ايدز و همچنين خطر انتقال به نسل آينده را افزايش مى دهد؛ اين در حاليست كه اگر يك دختر بدون آگاهى بزرگ شود و اطلاعاتى از مهارت هاى زندگى نداشته باشد، خطرات بيشترى او را نسبت به همتاهاى تحصيلكرده اش تهديد مى كند و اين دختر، ناقل اين خطرات به نسل هاى آينده نيز خواهد بود.

«مريم شربتدار قدس» مدير كل دفتر امور بانوان وزارت آموزش و پرورش با اشاره به زمينه هاى فرهنگى، اقتصادى و ضعف دولت ها در رساندن امكانات آموزشى به كودكان در محروميت از تحصيل دختران مى گويد: به نظر مى رسد عمده دليل محروميت از تحصيل دختران مشكلات اقتصادى خانواده ها باشد، از اين رو وزارت آموزش و پرورش در اين زمينه طرح آموزش از راه دور را براى اين كودكان در نظر گرفته تا شايد از نظر اقتصادى و فرهنگى برخى مشكلاتشان حل شود.

اين اظهارات در حاليست كه به گفته محققان بزرگترين مانع تحصيل دختران در كشورهاى مختلف شهريه هاى مدارس است. زمانى كه خانواده مجبور به پرداخت شهريه براى آموزش فرزندانش باشد، ترجيح مى دهد كه پسران خود را به مدرسه بفرستد و از تحصيل دختران صرف نظر كند؛ هر چند كه فى نفسه نمى خواهد مانع رفتن دخترانش به مدرسه شود.

«پيرانى»، مشاور امور بانوان وزير آموزش و پرورش در سيستان و بلوچستان با اشاره به فراهم بودن بازار كار در كشورهاى حوزه خليج فارس بيان مى كند: گاهى اوقات پدر خانواده براى كار به اين كشورها مى رود و خانواده وى در كشور رها مى شود؛ در نتيجه مشكلات فراوانى براى زنان به عنوان سرپرست خانواده و كودكان آنها ايجاد مى شود، بنابراين چندان رغبتى براى ادامه تحصيل به دليل مشكلات ايجاد شده از خود نشان نمى دهند.

«شربتدار قدس» با بيان اين كه در برخى مناطق، دورى از تحصيل تنها دامنگير دختران نبوده و حتى پسران نيز از تحصيل محروم هستند تصريح مى كند: زمانى كه مسئله اقتصادى، در محروميت از تحصيل مطرح مى شود پسران را هم درگير مى كند، به گونه اى كه خانواده ها ترجيح مى دهند پسرانشان به سمت مشاغلى مثل كشاورزى بروند و حتى در برخى استان ها با روى آوردن به سوى كارهاى خلاف تحصيل را رها مى كنند.

به گفته وى بُعد اقتصادى محروميت از تحصيل در استان هاى محروم كشور بيشتر به چشم مى خورد كه طبيعتاً ناشى از فرهنگ غلط و فقر فرهنگى موجود در اين استان هاست كه پدران آنها نيز با آن دست به گريبان بوده اند و آنها فكر مى كنند كه تحصيل مانع از درآمدزايى آنها مى شود.

على رغم امكانات لازم براى پوشش تحصيلى دانش آموزان در برخى مناطق روستايى محروم، خانواده ها به دليل فقر فرهنگى حاضر به ادامه تحصيل فرزندان خود نيستند.

مريم شربتدار قدس عمده دلايل فرهنگى محروميت از تحصيل دختران را ازدواج در سنين پايين، وجود نگرش هايى مبنى بر اين كه «دختر آموزش را مى خواهد چه كند؟» مى داند و اظهار مى كند: محروميت از تحصيل در استان هايى مانند سيستان و بلوچستان، خراسان جنوبى، و استان هاى محروم بيشتر ديده مى شود.

«پيرانى» نيز تعصبات قومى، ضعف فرهنگى، ازدواج دختران در سنين پايين، پراكندگى روستاها و به حد نصاب نرسيدن دانش آموزان براى تشكيل كلاس، عدم آگاهى و فقر فرهنگى، كمبود و نبود مدارس راهنمايى دخترانه در محل، نبود نيروى متخصص زن در مدارس راهنمايى دخترانه، مخالفت والدين، آمار كم دانش آموزان و عدم امكان افتتاح آموزشگاه، نبود وسيله نقليه و صعب العبور بودن جاده ها در مناطق روستايى، بُعد مسافت روستاها تا محل تحصيل را از ديگر عوامل محروميت از تحصيل خواند.

وى با بيان اين كه در حال حاضر برخى از نگرش هاى خانواده ها درباره تحصيل فرزندان خود و به ويژه دخترانشان تغيير كرده مى گويد: در سال هاى گذشته ما با اجبار و خواهش و تمنا از خانواده ها مى خواستيم كه دانش آموزان دختر خود را وارد مدرسه كنند، اما آنها به ويژه از مقطع ابتدايى به بعد تمايل چندانى براى ادامه تحصيل دخترانشان نداشتند.

 " فرآيند توسعه و ارتقاء عملكرد علوم اجتماعي در ايران، با مسائل عديده‏اي در سطوح خرد، مياني و كلان روبرو است. در چنين شرايطي، با وجود آنکه به نظر مي رسد مسايل بيروني و کلان کشور تاثير مستقيم بر رشد و توسعه علوم اجتماعي ايران دارند اما نبايد منتظر بمانيم كه مثلاً شرايط فرهنگي يا سياسي جامعه روزي بهبود يابد بلکه بايد بر قلمروي كنشگران حوزه علوم اجتماعي، مسايل مربوط به آنها، ساختار برنامه، اجتماع سازماني، مديريت علوم اجتماعي و ... تاکيد کرده و اين مسايل را با هم فكري و همكاري اصحاب اين رشته، به ويژه در قالب نهادهاي مدني حل و فصل کنيم."
دکتر محمد عبداللهي عضو هيات علمي دانشگاه علامه طباطبايي و رئيس سابق انجمن جامعه شناسي ايران در آستانه برگزاري همايش مسايل علوم اجتماعي ايران، ضمن بيان مطالب فوق در اين باره گفت: "مسائل علوم اجتماعي در ايران در واقع همان موانعي هستند كه بر سر راه رشد اين علوم قرار دارند و بنابراين توسعه اين علوم موكول به مقابله صحيح با اين گونه مسائل است."
وي با بيان اينکه مراد از توسعه علوم اجتماعي، ارتقاء كم و كيف عملكرد آن، به معني ارتقاء توليد انديشه، ارتقاء كيفيت تربيت نيروي انساني مورد نياز جامعه و ارتقاء جايگاه و نقش جامعه‏شناسي در فرآيند توسعه جامعه است؛ افزود: "جامعه‏شناسي يك علم محتوايي است كه نهايتاً بايستي ما را در شناخت مسائل و كمك به حل آنها ياري دهد. در اين رهگذر ما با مسائل عديده‏اي روبرو هستيم كه مانع توسعه جامعه‏شناسي و به طور کلي علوم اجتماعي در ايران مي‏شوند. اين مسايل را مي‏توان به دو دسته عام مسائل درون بخشي علوم اجتماعي و مسائل برون بخشي تقسيم کرد. من معتقدم در بعد درون بخشي، با پنج دسته از مسائل روبرو هستيم؛ نخست، مسائل مربوط به كنشگران اين حوزه شامل دانشجويان، استادان و فعالان و مباحثي مانند كيفيت ورودي‏ها و شيوه گزينش‏ آنها که با مشکلات خاصي از جمله ضعيف بودن اين افراد مواجه است که قاعدتا بر خروجي سيستم نيز تأثير منفي دارد. دسته دوم مسايل مربوط به ساختار برنامه ريزي در علوم اجتماعي است که شامل اهداف و سياست‏ها، رشته‏ها، گرايش‏ها، درس‏ها، شيوه‏هاي آموزش و ارزشيابي و ... مي شود. در اينجا هم مشكلات متعددي داريم، از جمله اينکه ارتباط ميان رشته‏ها، گرايش‏ها و دروس، منطقي و ارگانيك نيست و محتواها ضعيف‏اند. در عين حال روش‏هاي آموزش و ارزشيابي مناسب نبوده و پيوند محتوايي اين رشته‏ها، دروس مربوط به آنها و نيازهاي جامعه، همچنين ارتباط بين نظر و عمل و ارتباط بين آموزش و پژوهش بسيار ضعيف است و در مجموع ساختار برنامه طوري است كه نمي‏تواند دانشجويان را براي تقبل مسؤوليت‏هاي آينده به خوبي آماده كند.

  تحولات اجتماعي و فرهنگي چند دهه اخير ناشي از گسترش رسانه ها و تكنولوژي هاي ارتباطي، بسط فرايندهاي جهاني شدن، بازتابي شدن هويت ها، اهميت يافتن مسائل اقليت هاي قومي و فرهنگي، اهميت يافتن مسائل گروه هاي حاشيه اي مانند زنان، مهاجران و كودكان، گسترش فعاليت هاي خشونت آميز گروه هاي سياسي بنيادگرا و افراطي مانند القاعده و بسياري تحولات ديگر ضرورت توجه بيشتر به مسئله تساهل، مدارا و همزيستي فرهنگي انسان ها را ايجاب كرده است؛ و از سوي ديگر ظهور نقدهاي معرفت شناختي و روش شناختي پسا مدرن كه پايان انديشه پوزيتيويسم و شكست آرمان هاي علم گرايانه، حقيقت جويانه و عقل گرايان ميراث عصر روشنگري را نويد مي دهد، اينها همه ضرورت تفكر نسبي گرايي در حوزه معرفت در دهه هاي اخير را ايجاب كرده است. از اينروست كه در جهان چند فرهنگي و جهاني شده امروز تمام دانش هايي كه با مطالعه انسان و دستاوردهايش سروكار دارند اعم شاخه هاي مختلف علوم اجتماعي يا فلسفه و روان شناسي لاجرم با مسئله نسبي گرايي و مسائل آن مواجه اند. انسان شناسي به مثابه دانشي كه موضوع آن مطالعه انسان و دستاوردهايش كه در فرهنگ تبلور مي يابد است بيش از رشته هاي ديگر معرفت ناگزير از پرداختن به مسئله نسبي گرايي است